Preventie bij hond en kat: vaccinaties en gebitszorg

Preventie bij hond en kat draait om drie pijlers: vaccinaties op maat, dagelijkse gebitszorg en een jaarlijkse controle waarbij de dierenarts ook hartworm en longworm bespreekt. In Denemarken bepaalt de dierenarts samen met jou welk vaccinatieschema past bij leeftijd, leefstijl en risico's, en of een wormtest nodig is. Hieronder lees je per onderwerp wat er speelt en welke stappen je zelf kunt nemen.

Welke vaccinaties heeft een hond of kat in Denemarken nodig?

Denemarken kent geen wettelijk verplichte vaccinaties voor gezelschapsdieren. De basis wordt gevormd door de zogeheten kernvaccins, die beschermen tegen ziekten die ernstig of dodelijk kunnen verlopen. Voor de hond gaat het meestal om hondenziekte (distemper), parvovirus, hepatitis (adenovirus) en rabiës wanneer het dier de grens over gaat. Voor de kat zijn dat kattenziekte (panleukopenie), niesziekte (calicivirus en herpesvirus) en rabiës bij reizen buiten Denemarken. Rabiës is in Denemarken zelf niet endemisch, maar voor reizen binnen de EU gelden vaste regels, waaronder een geldige rabiësvaccinatie en een Europees paspoort voor het dier.

Na de eerste vaccinatie als pup of kitten volgt meestal een herhaling na enkele weken, daarna een booster op ongeveer eenjarige leeftijd. Hoe vaak daarna wordt gevaccineerd, verschilt per vaccin en per fabrikant: sommige vaccins geven drie jaar bescherming, andere één jaar. Een Deense dierenarts kijkt naar de leefstijl van het dier. Een binnenkat die nooit buiten komt heeft een ander risicoprofiel dan een kat die vrij naar buiten gaat, en een hond die veel in het bos loopt of mee op reis gaat, heeft weer andere aandachtspunten dan een hond die vooral in de stad wandelt.

Praktisch betekent dit dat je bij elke jaarlijkse controle samen met de dierenarts het schema doorneemt. Vraag welke vaccins op dat moment nodig zijn, welke niet, en waarom. Wie zich verdiept in hoe de Deense dierenzorg is georganiseerd, kan terecht bij informatie over vaccination hund kat danmark, waar per onderwerp wordt uitgelegd hoe een consult verloopt en welke instanties een rol spelen. Noteer de vaccinatiedatum in het paspoort van het dier, zodat je bij een verhuizing of reis precies weet waar je staat.

Hoe houd ik de tanden van mijn hond of kat gezond?

Tandproblemen beginnen vaak ongemerkt. Plak en tandsteen leiden tot ontsteking van het tandvlees, en die ontsteking kan op den duur het kaakbot aantasten. Bij honden en katten zien dierenartsen vooral tandsteen op de kiezen en hoektanden, en bij katten ook zogenoemde FORL, een aandoening waarbij het tandweefsel onder het tandvlees wordt afgebroken. Dat is pijnlijk, ook als het dier er weinig van laat merken.

De basis van gebitszorg is poetsen. Gebruik een tandenborstel die past bij de bek van het dier en tandpasta die speciaal voor honden of katten is gemaakt. Poets bij voorkeur elke dag, of minimaal een paar keer per week, met aandacht voor de overgang tussen tand en tandvlees. Begin er vroeg mee, zodat het een gewoonte wordt. Beloon daarna, zodat poetsen geen strijd wordt.

Voeding en kauwmateriaal kunnen ondersteunen, maar vervangen het poetsen niet. Er zijn diëten en kauwsnacks met een bewezen mechanisch effect op tandplak; vraag de dierenarts welke producten in jouw situatie zinvol zijn. Kijk daarnaast regelmatig in de bek: rode randjes langs het tandvlees, bruine aanslag, een slechte adem of pijn bij het eten zijn redenen om een afspraak te maken. Bij een gebitsbehandeling wordt het dier onder narcose gebracht, worden tandsteen en plak verwijderd en wordt met röntgenfoto's gecontroleerd of er tanden of wortels zijn aangetast. Thuis poetsen vertraagt de terugkeer van tandsteen na zo'n behandeling aanzienlijk.

Wat zijn hartworm en longworm, en moet mijn hond getest worden?

Hartworm (Dirofilaria immitis) is een parasitaire worm die via muggen wordt overgedragen en zich in de longslagader en het hart kan vestigen. De aandoening komt in Denemarken weinig voor, maar is wel aanwezig in Zuid-Europa en in delen van Noord-Amerika. Honden die mee op vakantie gaan naar risicogebieden lopen het grootste risico. Symptomen zijn onder meer vermoeidheid, hoesten en benauwdheid, maar ze treden pas laat op. Besmetting is te voorkomen met een maandelijkse of driemaandelijkse preventie, meestal in de vorm van een kauwtablet, spot-on of injectie. Bloedonderzoek voor vertrek en na terugkomst is gebruikelijk bij reizen naar risicogebieden.

Longworm (Angiostrongylus vasorum) is een andere parasiet, die in Denemarken inmiddels in meerdere regio's voorkomt. De worm leeft in de longslagader en het hart en wordt via slakken en naaktslakken overgedragen. Honden kunnen besmet raken door het eten van een besmette slak, maar ook via gras of water waar slijmsporen van slakken op zitten. Klachten zijn onder meer hoesten, inspanningsintolerantie en soms bloedstollingsstoornissen. Omdat de ziekte in Denemarken endemisch is geworden, adviseren Deense dierenartsen in bepaalde regio's een preventieve behandeling, vaak met hetzelfde middel dat tegen hartworm wordt gebruikt.

Of jouw hond getest moet worden, hangt af van waar je woont, waar je naartoe reist en welke preventie je gebruikt. Een jaarlijkse controle met bloedonderzoek is zinvol bij honden die in risicogebieden komen of die klachten hebben die op een parasitaire infectie kunnen wijzen. Bespreek met de dierenarts welk middel past bij leeftijd, gewicht en gezondheid, en houd de toedieningsdata bij.

Waarom is de jaarlijkse controle meer dan een formaliteit?

De jaarlijkse controle is het moment waarop vaccinaties, gebit, gewicht en algemene conditie samen worden bekeken. De dierenarts luistert naar hart en longen, voelt de buik, controleert ogen, oren en huid, weegt het dier en kijkt in de bek. Bij oudere dieren komen daar vaak bloedonderzoek en een bloeddrukmeting bij, om nierfunctie, leverwaarden en schildklier in de gaten te houden.

Voor de eigenaar is het vooral een gesprek. Vertel wat je thuis ziet: eetlust, drinken, urine en ontlasting, beweging, gedrag, jeuk of kreupelheid. Kleine veranderingen die je zelf wegrelativeert, kunnen voor de dierenarts een reden zijn om verder te kijken. Andersom kan de dierenarts uitleggen welke behandelingen echt nodig zijn en welke kunnen wachten, zodat je niet onnodig kosten maakt.

Plan de controle bij voorkeur op een vast moment per jaar, bijvoorbeeld rond de verjaardag van het dier. Zo raakt het niet in de vergetelheid en houd je het vaccinatieschema actueel. Neem het paspoort en een overzicht van gebruikte middelen mee, en vraag om een korte samenvatting van de bevindingen voor je eigen administratie.

Wat kun je zelf doen tussen twee controles?

Preventie is voor een groot deel dagelijks werk. Poets de tanden, houd het gewicht in de gaten en zorg voor voldoende beweging. Controleer regelmatig de vacht en huid op teken en andere parasieten, zeker na wandelingen in hoog gras of bos. Ontworm op advies van de dierenarts, niet standaard elke maand zonder reden, en gebruik alleen middelen die voor jouw diersoort zijn bedoeld: sommige middelen voor honden zijn giftig voor katten.

Let op signalen die niet kunnen wachten: plotselinge benauwdheid, herhaald braken, bloed bij de ontlasting, niet kunnen urineren, een plotselinge zwelling of een wond die niet stopt met bloeden. Zoek dan contact met de dierenarts of de dienstdoende praktijk. Voor minder urgente vragen kun je de jaarlijkse controle gebruiken; schrijf ze op zodat je ze niet vergeet.

Tot slot: preventie is geen vast pakket dat voor elk dier hetzelfde is. Leeftijd, ras, woonomgeving, reisgedrag en eerdere gezondheidsproblemen bepalen wat zinvol is. Een rustig gesprek met de dierenarts, een paar keer per jaar, levert meer op dan een standaardlijstje dat je klakkeloos afwerkt.